Uit: 't Kan Anders, september 2003
Nederlandse wapenexporten nemen gestaag in omvang toe. Toch is de
organisatie Nederlandse Inschakeling Industriële Defensieopdrachten
(NIID) niet tevreden. Samen met de directeur van Thales lanceerde de
NIID voorzitter in maart van dit jaar een campagne tegen de in hun ogen
te sterke controle op exporten van wapens voor demonstratie doeleinden
en de export van wapensystemen. De klaagzang duikt her en der in de
pers op en heeft het karakter van een offensief om de controle te
verminderen. Met name de kritiek op de controle van de export van
systemen zet het hele Nederlandse wapenexportbeleid op losse schroeven.
Nederland levert vrijwel alleen systemen en nauwelijks complete wapens.
Als de controle op de export van systemen verdwijnt, verdwijnt vrijwel
de gehele Nederlandse controle op wapenexporten. Overigens hebben deze
systemen soms een waarde van tientallen miljoenen euro's. In juni van
dit jaar stelde CDA-kamerlid Algra vragen over de in zijn ogen te
sterke controle. Dhr. Algra drukte zich uit in precies dezelfde woorden
als heren van Thales en de NIID en maakt zich daarmee spreekbuis van de
wapenexporteurs.
De Nederlandse controle schaadt de concurrentiepositie van de
Nederlandse industrie, aldus de heren. Dit argument wordt in alle
landen van de Europese Unie door de defensie-industrie gebruikt om
controle te bekritiseren. Als dit in het ene land succes heeft kan het
vervolgens weer ingezet worden in de andere landen en zo glijd je
langzaam af naar de laagste standaarden. Een land kan nu dan wel een
risicoland zijn, maar het afronden van een wapendeal neemt jaren in
beslag en in die tijd kan ook de politieke situatie in het betreffende
land verbeterd zijn, zo stellen ze bovendien. Er zijn voldoende redenen
om dit argument om te draaien. De grootste wapenexportorder in de
Nederlandse geschiedenis, bestemd voor Iran ging bijvoorbeeld op de
valreep niet door toen de Sjah van Perzië in 1979 van zijn troon werd
gestoten. Ze zijn blijkbaar ook vergeten dat Saddam Hoessein zich tot
aan de vooravond van de oorlog in 1990-1991 kon bewapen met onder
andere Nederlandse wapens.