Uit: VD AMOK nr. 2, 2003
Nu Saddam Hoessein van het toneel is verdwenen en het bombarderen
gestopt, proberen de Irakezen het gewone leven op te pakken. Dat is
niet altijd even makkelijk. Water en elektriciteit zijn bijvoorbeeld
nog lang niet overal hersteld. Een ander probleem vormt de onontplofte
munitie die in de steden en op het platteland ligt, soms open en bloot,
soms onder een laag zand verstopt. Britse en Amerikaanse vliegtuigen
hebben in de oorlog zo�n 30.000 bommen op Irak gegooid. Daarbovenop
komen de kruisraketten van de marine en de artilleriemunitie van de
grondtroepen.
Terwijl ministers onverstoorbaar bleven roepen dat Nederland alleen
politiek, niet militair betrokken waren, werd duidelijk we ook
financieel betrokken waren. Want - we schreven het een jaar geleden al
- ABN Amro investeert spaargeld van rekeninghouders in een bedrijf dat
in Engeland synoniem staat voor clusterbom: Insys (zie VD AMOK nr.2
2002). Ook Irak maakte dit jaar kennis met de smerige bommen waar Insys
voor verantwoordelijk is.
Het gevaar van onontplofte munitie is te vergelijken met dat van
landmijnen. Nog jaren na afloop van een oorlog maakt het
burgerslachtoffers. Kinderen doordat ze munitieresten uit
nieuwsgierigheid oppakken, volwassenen bij het omploegen van het land.
Bijzonder gemeen zijn clusterbommen: bommen die uiteenvallen in
tientallen tot enkele honderden kleinere �bommetjes� vol
metaalsplinters of andere troep. Clusterbommen worden zowel door
vliegtuigen als door artillerie verschoten. Zeker tien tot vijftien
procent van de inhoud blijft onontploft liggen. De geringste aanraking
doet ze alsnog exploderen, met alle afschuwelijke gevolgen van dien. In
Afghanistan leken ze ook nog eens verdacht veel op de eveneens geel
gekleurde voedselpakketten die de Amerikanen dropten.
Ondanks groeiend verzet ertegen ontwikkelt de wapenindustrie nog steeds
nieuwe typen clusterbommen, bijvoorbeeld met een besturingssysteem. Dat
gebeurt natuurlijk alleen als daar militaire vraag naar is. In Irak
bleek die onverminderd groot.
Tussen alle clusterbommen die in de oorlog tegen Irak zijn gebruikt,
waren er zeker 66 van de Britse luchtmacht. Het zijn clusterbommen van
het type BL755. In de jaren zeventig en tachtig geproduceerd, daarna
aangepast en nog altijd onderhouden door wat nu Insys heet.
Insys is de in 2001 verzelfstandigde defensietak van het Britse
Hunting. ABN Amro zag wel brood in de onderneming en verzorgde de
management buy-out. Als onderdeel van de operatie kocht ABN Amro ruim
een kwart van de aandelen, waarmee het de belangrijkste eigenaar werd.
Nu is de bank nooit erg vies geweest van een beetje wapenhandel,
ditmaal heeft het zich duidelijk verkeken op de weerstand die dat op
kan roepen. Nadat Campagne tegen Wapenhandel de zaak in de openbaarheid
bracht raakte ABN Amro steeds meer verlegen met de kwestie. De
Socialistische Partij en een groep activisten in Leiden pikten de
kwestie ook op en doen al een jaar hun best om de bank op andere
gedachten te brengen.
Dat lukt inmiddels aardig, ware het niet dat de bank zich van zijn
zuinigste kant laat zien. Op de aandeelhoudersvergadering in april
erkende topman Groenink met de kwestie in zijn maag te zitten en van
hun belang in Insys af te willen. Probleem: er zou geen klant voor het
aandelenpakket te vinden zijn. Dat wil zeggen: niet zonder flink
verlies.
Nog langer wachten met verkopen maakt dat verlies alleen maar groter,
want in steeds bredere kring raakt ABN Amro�s naam besmet. Dat is de
prijs die de bank betaalt voor het maatschappelijk onverantwoorde
ondernemen. Zolang het die niet wil betalen, blijft het mede
verantwoordelijk voor de doden en gewonden die de clusterbommen van
Insys blijven eisen.
Frank Slijper
voor de acties van de SP: http://www.sp.nl/clusterbommen ;
voor meer informatie over clusterbommen: http://www.landmineaction.org
;
voor een overzicht van de oorlogsslachtoffers:
http://www.iraqbodycount.net .