Uit: Wapenhandelpagina VD/AMOK, nr. 2 2001
Ondanks bezwaren uit eigen achterban, blijkt nog altijd een groot
aantal Britse liefdadigheidsinstellingen, gezondheidszorgorganisaties
en vakbonden aandelen te bezitten in de wapenindustrie. Uit het
jaarlijkse overzicht van de Britse Campaign Against Arms Trade (CAAT)
blijkt het Leukaemia Research Fund tienduizend aandelen BAE Systems
(voorheen British Aerospace en een van de grootste wapenfabrikanten ter
wereld) te bezitten. Behalve Hawk gevechtsvliegtuigen levert BAE ook
munitie met verarmd uranium, dat juist zo'n ophef veroorzaakt vanwege
de relatie met leukemie.
Geheel in lijn met het 'ethische buitenlands beleid', de gebakken lucht
die de regering Blair bij haar aantreden luid verkocht, blijkt ook
Labour met haar spaargeld de wapenindustrie te spekken. De partij bezat
ten tijde van het onderzoek bijna 35 duizend aandelen BAE Systems.
Zelfs de Co-op Group, waar de ethisch beleggende Co-op Bank deel van
uit maakt, maakt vuile handen. De verzekeringspoot (ruim 21,3 miljoen
(!) aandelen BAE Systems) en het pensioenfonds van de Co-op Group
blijken beide een flink aandeel in de Britse wapenindustrie te
bezitten. Zowel de Co-op als Labour verschuilen zich achter het flauwe
argument dat niet zij, maar de fondsbeheerders beslissen over
beleggingen.
Andere organisaties blijken wel degelijk gevoelig te zijn voor de
negatieve publiciteit. Het Rode Kruis, de katholieke kerk en de Church
of England verkochten twee jaar geleden, na onderzoek van CAAT hun
pakket aandelen in militaire multinationals.
In Nederland is het ethisch bankieren en beleggen de laatste jaren ook
volop in de aandacht. Naast een schoon geweten, ontvangen spaarders en
beleggers een rendement dat niet onder hoeft te doen voor dat van
reguliere banken. De ASN en Triodos hebben daarin een belangrijke
voortrekkersrol gespeeld. Inmiddels heeft iedere zichzelf respecteerde
bank deze groeimarkt ontdekt en schieten de ethische of duurzame (wat
niet altijd hetzelfde is) beleggingsfondsen als paddestoelen uit de
grond. Vrijwel allemaal claimen de fondsen dat ze niet beleggen in de
wapenindustrie. Dat klinkt duidelijker dan het is. Want wat dat precies
betekent verschilt van fonds tot fonds. De grote banken leggen de lat
duidelijk het laagst en vinden het voldoende als een bedrijf in elk
geval voor minder dan vijf procent van zijn omzet van militaire handel
afhankelijk is. Voor het ABN AMRO Duurzame Wereld Fonds en het ING
Duurzaam Rendement Fonds is zelfs dat geen wet van Meden en Perzen. Ze
beleggen beide bijvoorbeeld in Texas Instruments, dat in 1999 acht
procent van de omzet op militair gebied behaalde. Cap Gemini, dat voor
het Nederlandse leger aan de ontwikkeling van een Battlefield
Management System werkt, scoort ook hoog bij allebei.
Triodos en ASN zijn weliswaar beduidend terughoudender, maar sluiten
wapenhandel evenmin volledig uit. Triodos hanteert een vijf procent
norm voor maximaal toegestane militaire produktie. ASN definieert dit
iets enger en staat vijf procent militaire omzet alleen toe wanneer die
niet voorkomt uit de "productie van of handel in wapens die gericht
zijn op directe vernietiging van leven, natuur of eigendommen". De ASN
gebruikt daarmee een allang achterhaald en totaal onhoudbaar concept
van oorlogsvoeren. Alsof de NAVO bombardementen in Joegoslavië en de
Golfoorlog ooit zonder spionagesatellieten, geavanceerde militaire
kommunikatie en andere niet-direct-dodelijke high-tech hadden kunnen
plaatsvinden.
De drempel van vijf procent is ook nogal willekeurig. Als je bedenkt
dat een bedrijf als British Telecom, met een totale omzet van zo'n
vijftig miljard gulden, bij één procent militaire orders al vijfhonderd
miljoen gulden op die markt verdient. Defensie is blijkbaar zo'n goede
klant dat het bedrijf er zelfs een speciale homepage
(www.btdefence.com) voor heeft. British Telecom dingt momenteel mee
voor een aandeel in Skynet 5, het Britse militaire satellietproject ter
waarde van bijna vijf miljard gulden. Niettemin zit British Telecom bij
ASN in de beleggingsportefeuille. Ook Ten Cate, naast textielfabrikant
ook producent van bepantsering voor tanks, kannonnen en kogelvrije
vesten, komt bij de ASN door de ballotage. Het onderdeel Ten Cate
Composites is echter voor vijftig procent afhankelijk van wapenorders.
Net als bijna alle fondsen koopt de ASN aandelen in het Canadese Nortel
Networks, dat samen met Hollandse Signaal de uiterst geavanceerde APAR
radar voor de marine bouwt en hoofdaannemer was van het NAFIN project,
het Netherlands Armed Forces Integrated Network.
Triodos en ASN zijn wel gevoelig voor kritiek. Op basis van onderzoek
van AMOK besloot Triodos eind vorig jaar Delft Instruments te wippen.
De informatie over hun wapenhandel, die ze ('vertrouwelijk') van het
bedrijf zelf hadden ontvangen bleek toch wat minder volledig dan
gedacht. Een aantal recente Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse orders had
Delft Instruments hen niet gemeld. Eerder al had de ASN besloten
Hewlett Packard vanwege hun te grote militaire afhankelijkheid.